مهقانی: پنبه ظرفیت مغفول اقتصاد کشاورزی گلستان است

به گزارش خبرنگار مهر، علی اکبر مهقانی ظهر دوشنبه در نشست تخصصی زنجیره ارزش تولید پنبه گلستان با اشاره به جایگاه پنبه در اقتصاد کشاورزی استان اظهار کرد: گلستان از ظرفیت های قابل توجهی برای توسعه کشت پنبه برخوردار است و شرایط اقلیمی، منابع خاکی، سابقه تولید، دانش فنی کشاورزان و وجود زیرساخت های مرتبط، زمینه مناسبی برای احیای این محصول فراهم کرده است.

وی افزود: پنبه از محصولات راهبردی و اقتصادی گلستان محسوب می شود و از نظر فنی نیز یکی از بهترین محصولات برای تناوب زراعی در استان به شمار می رود.

مهقانی ادامه داد: وجود مؤسسه تحقیقات پنبه کشور، مراکز علمی و آموزشی، تشکل ها و تعاونی های بخش کشاورزی و همچنین زیرساخت هایی مانند کارخانه های پنبه پاک کنی و روغن کشی، از ظرفیت های مهم گلستان برای توسعه زنجیره تولید پنبه است.

معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی گلستان با اشاره به سابقه طولانی کشت پنبه در استان گفت: توسعه کشت این محصول در گلستان از حدود سال 1310 آغاز شده و در مقطعی سطح زیرکشت پنبه در استان به حدود 150 هزار هکتار رسیده بود، اما عواملی همچون تقسیم و کوچک شدن اراضی، ریسک های تولید، تغییر برنامه های حمایتی و برخی عوامل بیرونی موجب کاهش چشمگیر سطح زیرکشت این محصول شد.

وی گفت: سطح زیرکشت پنبه در دهه 90 به حدود هشت هزار و 968 هکتار رسید و سال گذشته نیز حدود هشت هزار و 500 هکتار از اراضی استان به کشت پنبه اختصاص یافت که این میزان در سال جاری به حدود 9 هزار هکتار رسیده است.

مهقانی با تشریح اقدامات انجام شده برای حمایت از پنبه کاران اظهار کرد: برنامه ریزی برای تأمین و تدارک نهاده های مورد نیاز پنبه هر سال در استان انجام می شود و در سال های اخیر موضوع بوجاری و ضدعفونی بذر نیز مورد توجه قرار گرفته است.

وی افزود: اکنون کارخانه مصوب در استان برای این بخش وجود دارد و اقدامات مربوط به بوجاری و ضدعفونی بذر با استفاده از دانش و ظرفیت کارشناسان انجام می شود.

معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی گلستان با بیان اینکه توسعه کشت پنبه بر اساس الگوی کشت و برنامه اجرایی معاونت امور زراعت دنبال می شود، گفت: توسعه کشت حفاظتی و مستقیم، تأمین و توزیع نهاده ها، ایجاد سایت های الگویی و نمایشی و راه اندازی پایگاه های مکانیزه از جمله برنامه های مورد پیگیری در این حوزه است.

مهقانی، توسعه برداشت مکانیزه را یکی از مهم ترین نیازهای بخش پنبه دانست و اظهار کرد: حدود 40 درصد هزینه تولید پنبه مربوط به مرحله برداشت است و حرکت به سمت برداشت مکانیزه می تواند ضمن کاهش هزینه های تولید، سرعت برداشت را افزایش داده و به حفظ کیفیت الیاف کمک کند.

وی ادامه داد: شناسایی ظرفیت های موجود برای برداشت مکانیزه، ترویج کشت مکانیزه و ایجاد شرایط مناسب برای استفاده از ماشین آلات برداشت از جمله اقداماتی است که در استان دنبال می شود.

مهقانی از پیگیری بهینه سازی کمباین های برداشت پنبه در گلستان خبر داد و گفت: با همکاری مرکز تحقیقات پنبه کشور و ارتباطات ایجادشده از سوی استانداری، موضوع بهینه سازی کمباین های پنبه در حال پیگیری است و امیدواریم این اقدام به افزایش بهره وری برداشت مکانیزه کمک کند.

وی همچنین به اجرای کشت قراردادی پنبه اشاره کرد و افزود: کشت قراردادی با مشارکت بخش خصوصی، توسعه کشت مکانیزه و ایجاد تناسب در فواصل کشت از جمله اقداماتی است که می تواند زمینه استفاده مؤثرتر از ماشین آلات برداشت را فراهم کند.

معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی گلستان، اجرای سیستم های نوین آبیاری و تقویت کشت مکانیزه را از دیگر برنامه های توسعه پنبه عنوان کرد و گفت: توسعه این اقدامات در کنار تأمین نهاده ها و حمایت های فنی می تواند زمینه افزایش بهره وری تولید را فراهم کند.

مهقانی در ادامه با تشریح ضرورت احیای کشت پنبه در استان اظهار کرد: پنبه علاوه بر برخورداری از سازگاری مناسب با شرایط اقلیمی گلستان، از نظر تناوب زراعی نیز اهمیت بالایی دارد و پوشش مناسب سطح خاک در فصل تابستان می تواند به کاهش تبخیر و حفظ رطوبت خاک کمک کند.

وی افزود: تنوع فرآورده های حاصل از پنبه، ظرفیت بالای ایجاد ارزش افزوده، امکان سرمایه گذاری و اشتغال زایی و همچنین نقش این محصول در جلوگیری از مهاجرت روستاییان از دیگر دلایل اهمیت احیای کشت پنبه در گلستان است.

معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی گلستان با اشاره به چالش های پیش روی توسعه این محصول گفت: بالا بودن هزینه های تولید، عدم تناسب قیمت خرید با هزینه های تولید، افزایش هزینه نیروی کار، برداشت دستی، پایین بودن ضریب مکانیزاسیون، کوچک بودن قطعات اراضی و رقابت اقتصادی محصولات جایگزین از مهم ترین مشکلات پنبه کاران استان است.

مهقانی ادامه داد: کاهش منابع آبی در برخی مناطق، ناکافی بودن حمایت های لازم از پنبه، ضعف در بخش بازرگانی، واردات بی رویه و نبود پشتیبانی کافی از تولید داخلی نیز از دیگر موانعی است که باید برای توسعه پایدار این محصول مورد توجه قرار گیرد.

وی با بیان اینکه پنبه در گلستان با محصولات دیگری مانند شالی، ذرت و برخی محصولات صیفی رقابت دارد، خاطرنشان کرد: مزیت اقتصادی محصولات رقیب، یکی از عوامل مؤثر در تصمیم کشاورزان برای انتخاب نوع کشت است و برای بازگشت پنبه به جایگاه واقعی خود باید حمایت های اقتصادی متناسب با هزینه های تولید در نظر گرفته شود.

مهقانی ایجاد زنجیره ارزش پنبه را یکی از مهم ترین راهکارهای توسعه این محصول دانست و گفت: ایجاد زنجیره کامل تولید از مزرعه تا فرآوری، با مشارکت کشاورزان، صنعتگران، سرمایه گذاران و بخش های دولتی و خصوصی می تواند زمینه رونق دوباره کشت پنبه را فراهم کند.

وی افزود: حمایت از کشت قراردادی و ایجاد زنجیره های تولید، از سیاست های مهم وزارت جهاد کشاورزی است و می تواند ریسک تولید و فروش محصول را برای کشاورزان کاهش دهد.

معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی گلستان، مشروط کردن واردات پنبه به خرید محصول تولید داخل را از دیگر راهکارهای پیشنهادی عنوان کرد و گفت: تجربه اجرای چنین سیاستی در برخی محصولات کشاورزی و دانه های روغنی نشان داده است که حمایت همزمان از تولید داخل و مدیریت واردات می تواند اثربخش باشد.

مهقانی همچنین بر ضرورت ورود کارخانه های روغن کشی به فرآوری پنبه دانه تأکید کرد و افزود: توسعه فرآوری پنبه دانه و استحصال روغن و کنجاله می تواند به تکمیل زنجیره ارزش این محصول و افزایش درآمد حاصل از تولید کمک کند.

وی بازسازی و نوسازی کارخانه های پنبه پاک کنی را نیز ضروری دانست و گفت: حمایت اعتباری و اعطای تسهیلات به کارگاه ها، کارخانه های پنبه پاک کنی و سایر صنایع مرتبط باید در دستور کار قرار گیرد.

مهقانی تعیین قیمت تضمینی متناسب با هزینه های تولید و توان رقابت پنبه با محصولات جایگزین را از دیگر الزامات توسعه این محصول برشمرد و اظهار کرد: قیمت گذاری باید به گونه ای باشد که پنبه بتواند از نظر اقتصادی با محصولاتی مانند شالی که یکی از مهم ترین رقبای آن در استان است، رقابت کند.

وی حمایت از تولید ارقام داخلی سازگار با شرایط گلستان و دارای قابلیت برداشت مکانیزه، تقویت شبکه های مراقبت و ترویج پنبه، تأمین و به روزرسانی ادوات و ماشین آلات مورد نیاز و افزایش ضریب مکانیزاسیون را از دیگر راهکارهای اجرایی عنوان کرد.

معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی گلستان همچنین بر توسعه سیستم های نوین آبیاری و پرداخت تسهیلات برای مراحل کاشت، داشت و برداشت و تأمین سرمایه در گردش تأکید کرد و گفت: کاهش منابع مالی و محدودیت منابع بانکی موجب شده است دسترسی کشاورزان به تسهیلات مورد نیاز کاهش پیدا کند و لازم است این موضوع برای حمایت از تولید مورد توجه جدی قرار گیرد.

مهقانی با اشاره به ظرفیت های علمی، فنی و زیرساختی گلستان در حوزه پنبه خاطرنشان کرد: احیای این محصول تنها به افزایش سطح زیرکشت محدود نمی شود، بلکه باید مجموعه ای از سیاست های حمایتی، اقتصادی، مکانیزاسیون، فرآوری، بازار و تأمین مالی به صورت همزمان دنبال شود تا پنبه دوباره به جایگاه شایسته خود در اقتصاد کشاورزی استان بازگردد.